radio wave radio source
2021-nji ýyl «Türkmenistan — parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany»
HABARLAR

Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň obasenagat toplumyna gözegçilik edýän orunbasarynyň, oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministriniň, Aşgabat şäheriniň hem-de welaýatlaryň häkimleriniň gatnaşmagynda sanly wideoaragatnaşyk arkaly nobatdaky iş maslahatyny geçirdi.

Onda ýurdumyzda azyk bolçulygyny üpjün etmek, sebitleri we paýtagtymyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek, milli senenamamyzda möhüm orun eýeleýän şanly seneleri mynasyp derejede dabaralandyrmak, şeýle hem möwsümleýin oba hojalyk işleri bilen baglanyşykly meselelere garaldy.

Ilki bilen, sanly wideoaragatnaşyga Aşgabat şäheriniň häkimi Ý.Gylyjow çagyryldy. Häkim şu günler paýtagtymyzda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, aýratyn-da, ýurdumyzyň Bitaraplygynyň 25 ýyllyk şanly baýramy mynasybetli ulanylmaga berilmegi meýilleşdirilýän desgalardaky gurluşyk işleriniň depginlerini ýokarlandyrmak ugrunda ýaýbaňlandyrylan işler barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, ýurdumyzyň baş şäheriniň köçeleriniň ugrunda, seýilgählerde we meýdançalarda baýramçylyk mynasybetli ýerine ýetirilýän bezeg işleriniň barşy, paýtagtymyzyň etraplarynyň çäklerini abadanlaşdyrmak maksady bilen, degişli gulluklaryň sazlaşykly işini ýola goýmak ugrunda maksatnamalaýyn çäreler durmuşa geçirilýär. Binalaryň gurluşygynyň depginlerini ýokarlandyrmak, olarda häzirki zaman gurluşyk serişdelerini ulanmak we gurluşygyň ýokary hil derejesini üpjün etmek meselelerine möhüm ähmiýet berilýär.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ak mermerli Aşgabatda alnyp barylýan işleriň ähli görkezijiler babatda nusgalyk derejä eýe bolmalydygyna ünsi çekip, şäherde arassaçylyk işlerini dowamly alyp barmak, binalaryň ýanaşyk ýerlerini abadanlaşdyrmak meseleleriniň yzygiderli gözegçilikde saklanmalydygyny tabşyrdy.

Şanly sene mynasybetli ulanmaga berilmegi göz öňünde tutulýan desgalaryň gurluşyklarynyň öz wagtynda tamamlanmagyny üpjün etmek, dürli maksatly desgalaryň gurluşygynda milli binagärlik ýörelgeleri bilen häzirki zaman tejribelerini utgaşdyrmak meselelerine möhüm ähmiýet berilmelidir diýip, milli Liderimiz aýtdy we bu babatda häkime birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, Aşgabady durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň maksatnamasy hem innowasiýa we öňdengörüjilikli çemeleşmeleriň esasynda, öňdebaryjy tehnologiýalary hem-de işläp düzmeleri, iň gowy dünýä tejribesini ulanmak arkaly öňde goýlan wezipeleri çözmäge gönükdirilendir.

Soňra sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilýän iş maslahatynda Ahal welaýatynyň häkimi Ý.Gurbanowyň hasabaty diňlenildi. Döwlet Baştutanymyz şol bir wagtyň özünde Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň obasenagat toplumyna gözegçilik edýän orunbasary E.Orazgeldiýewi göni aragatnaşyga çagyrdy.

Häkim welaýatyň çäklerinde sebitdäki işleriň ýagdaýy, möwsümleýin oba hojalyk işleriniň depginini güýçlendirmek boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi. Sebitiň gowaça meýdanlarynda hereket edýän oba hojalyk tehnikalaryny bökdençsiz ulanmak, pagta ýygymyny guramaçylykly geçirmek we ýygnalan hasyly harmanhanalara daşamak boýunça ýerine ýetirilýän sazlaşykly işler barada milli Liderimize hasabat berildi. Bellenilişi ýaly, pagtaçy kärendeçiler ýetişdirilen hasyly doly we ýitgisiz ýygnap almak ugrunda öndürijilikli zähmet çekýärler.

Güýzlük bugdaý ekişi agrotehniki kadalara laýyklykda dowam edýär. Şunuň bilen baglylykda, häkim bu möwsümde ulanylýan tehnikalaryň we enjamlaryň bökdençsiz işledilmegini üpjün etmek üçin görülýän çäreler, ekiş wagtynda guralýan tehniki hyzmat we gögeriş gazanylan ýerlerde geçirilýän ideg işleri barada hasabat berdi.

Welaýatyň ekerançylyk meýdanlarynda güýzlük soganyň ekişini bellenilen möhletlerde tamamlamak, şeýle hem beýleki gök ekinleriň hasylyny öz wagtynda ýygnap almak, şol bir wagtyň özünde alnyp barylýan işleriň agrotehniki kada laýyk gelmegini üpjün etmek boýunça toplumlaýyn işler amala aşyrylýar.

Şonuň bilen birlikde, welaýatyň çäklerinde bina edilýän dürli maksatly desgalardaky, hususan-da, ulanylmaga tabşyrylmagy Watanymyzyň Bitaraplygynyň şanly 25 ýyllygyna meýilleşdirilen binalardaky gurluşyk işleriniň ýagdaýy barada hasabat berildi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, welaýatda ýetişdirilen pagta hasylyny gysga wagtda we ýitgisiz ýygnap almak üçin zerur bolan guramaçylyk işleriniň geçirilmelidigine, şeýlelikde, ýygymyň depginleriniň güýçlendirilmelidigine ünsi çekdi. Şeýle hem ýygnalan hasyl pagta arassalaýjy kärhanalarda ýokary hil derejesinde gaýtadan işlenilmelidir. Mundan başga-da, welaýatda güýzlük ýeralmadan, gök we beýleki oba hojalyk ekinlerinden ýokary hasyl almak ugrunda ähli zerur tagallalar edilmelidir diýip, milli Liderimiz belledi hem-de bu babatda wise-premýere we häkime birnäçe tabşyryklary berdi.

Döwlet Baştutanymyz welaýaty durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlaryna ünsi çekip, sebitde bina edilýän ähli desgalaryň öz wagtynda tamamlanmagy, ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplygynyň 25 ýyllyk şanly baýramynyň mynasyp derejede garşylanmagy bilen baglanyşykly meseleleriň yzygiderli gözegçilikde saklanmalydygyna ünsi çekdi.

Soňra Balkan welaýatynyň häkimi T.Atahallyýew ýurdumyzyň günbatar sebitinde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, hususan-da, möwsümleýin oba hojalyk işlerini guramaçylykly geçirmek ugrunda ýaýbaňlandyrylan işler barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, “ak altyn” hasylyny gysga wagtda we ýitgisiz ýygnap almak, pagtanyň kombaýnlar bilen ýygnalýan möçberlerini yzygiderli artdyrmak, ýygym möwsüminiň depginlerini güýçlendirmek ugrunda degişli düzümleriň sazlaşykly işi üpjün edilýär. Ýygnalan hasyly daşamakda ulanylýan tehnikalaryň, pagta arassalaýjy kärhanalaryň hem-de harmanhanalaryň bökdençsiz işi ýola goýulýar.

Mundan başga-da, häkim welaýatyň ekerançylyk meýdanlarynda güýzlük bugdaý ekişiniň depginlerini güýçlendirmek, ony agrotehniki möhletlerde tamamlamak, şeýle hem ýeralma, gant şugundyry, gök we beýleki oba hojalyk ekinlerinden ýokary hasyl ýetişdirmek ugrunda alnyp barylýan giň möçberli işler barada hasabat berdi. Şeýle hem Watanymyzyň hemişelik Bitaraplygynyň şanly 25 ýyllyk baýramy mynasybetli ulanylmaga beriljek desgalardaky işleriň ýagdaýy, baýramçylyk çäreleriniň medeni maksatnamasy baradaky maglumatlar hasabatyň özenini düzdi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, möwsümleýin oba hojalyk işleriniň öz wagtynda we ýokary hilli geçirilmeginiň döwrüň möhüm talaby bolup durýandygyna ünsi çekdi. Şunuň bilen baglylykda, pagta ýygymynyň depginlerini güýçlendirmek, tabşyrylan hasyl üçin hasaplaşyklaryň wagtynda geçirilmegini üpjün etmek, ýygnalan hasyly ýokary hilli gaýtadan işlemek bilen baglanyşykly meseleler hemişe üns merkezinde saklanmalydyr.

Güýzlük bugdaý ekişiniň agrotehnikanyň talaplaryna laýyk derejede alnyp barylmagynyň zerurdygyny aýdyp, döwlet Baştutanymyz gögeriş gazanylan ýerlerde degişli agrotehniki çäreleriň ýola goýulmalydygyny belledi. Şeýle hem beýleki ekinlerden alynýan hasylyň möçberlerini artdyrmak meselelerine möhüm ähmiýet berilmelidir.

Milli Liderimiz welaýatda desgalaryň, şol sanda hemişelik Bitaraplygymyzyň 25 ýyllyk şanly baýramy mynasybetli ulanylmaga beriljek desgalaryň gurluşyklarynyň barşy bilen gyzyklanyp, şolaryň ýokary hil derejesinde we bellenilen möhletinde tabşyrylmalydygyna ünsi çekdi.

Sanly wideoaragatnaşyk boýunça iş maslahaty Daşoguz welaýatynyň häkimi N.Nazarmyradowyň hasabaty bilen dowam etdi. Häkim hasabatyny welaýatyň pagtaçylyk meýdanlarynda alnyp barylýan işler baradaky maglumatdan başlady. Bellenilişi ýaly, daýhan yhlasy bilen ýetişdirilen pagta hasylyny doly we ýitgisiz ýygnap almak, gaýtadan işleýän kärhanalaryň bökdençsiz işini ýola goýmak ugrunda zerur tagallalar edilýär.

Şol bir wagtyň özünde welaýatda güýzlük bugdaý ekişini ýokary hilli we öz wagtynda geçirmek, şunlukda, ekişde ulanylýan tehnikalaryň we beýleki enjamlaryň işini bökdençsiz ýola goýmak ugrunda maksatnamalaýyn işler amala aşyrylýar. Şeýle hem häkim welaýatyň ekerançylyk meýdanlarynda şaly, ýeralma we beýleki oba hojalyk ekinlerinden bol hasyl almak ugrunda ýerine ýetirilýän sazlaşykly işler barada hasabat berdi.

Şol bir wagtyň özünde Oba milli maksatnamasyndan gelip çykýan wezipeleriň üstünlikli berjaý edilmegi üçin hemmetaraplaýyn işler alnyp barylýar. Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň ýakynlaşyp gelýän şanly 25 ýyllyk baýramçylygyny mynasyp derejede garşylamak ugrunda maksatnamalaýyn çäreler durmuşa geçirilýär.

Milli Liderimiz obasenagat pudagyny ösdürmäge möhüm ähmiýet berilýändigini, munuň bolsa ýurdumyzda azyk bolçulygyny üpjün etmek bilen bir hatarda, milli ykdysadyýetimiziň kuwwatlanmagynda aýratyn möhümdigini belledi we häzirki wagtda dowam edýän pagta ýygymynyň güýçli depginlerde alnyp barylmalydygyny, ýygym möwsüminiň ýokary derejede geçirilmegi ugrunda ähli zerur tagallalaryň edilmelidigini tabşyrdy.

Döwlet Baştutanymyz bu baradaky gürrüňi dowam edip, welaýatyň ekerançylyk meýdanlarynda güýzlük bugdaý ekişiniň depginlerini ýokarlandyrmak, şol bir wagtyň özünde soganyň we beýleki güýzlük ekinleriň ýokary hasylyny ösdürip ýetişdirmek üçin agrotehniki çäreleri öz wagtynda geçirmek bilen baglanyşykly meseleleriň berk gözegçilikde saklanmalydygyny belläp, wise-premýere we häkime anyk tabşyryklary berdi.

Şonuň bilen birlikde, milli Liderimiz Watanymyzyň Bitaraplygynyň 25 ýyllygy mynasybetli meýilleşdirilen çäreleriň, ulanmaga beriljek desgalardaky işleriň ýokary hil derejesini üpjün etmek, sebitiň etraplarynda we şäherlerinde baýramçylyk mynasybetli degişli bezeg işlerini ýerine ýetirmek babatda birnäçe tabşyryklary berdi.

Soňra göni wideoaragatnaşyga Lebap welaýatynyň häkimi Ş.Amangeldiýew çagyryldy. Ol sebitde alnyp barylýan möwsümleýin oba hojalyk işleriniň ýagdaýy, gurluşygy alnyp barylýan desgalardaky işleriň depgininiň güýçlendirilişi, şanly seneleri mynasyp garşylamak ugrunda ýaýbaňlandyrylan giň gerimli işler barada milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, gowaça meýdanlarynda ýetişdirilen pagta hasylyny gysga wagtda we ýitgisiz ýygnap almak üçin zerur bolan ähli guramaçylykly işler alnyp barylýar. Şunda, pagta ýygýan kombaýnlaryň netijeli işini, ýygnalan hasylyň pagta kabul edýän bölümlere we pagta arassalaýjy kärhanalara bökdençsiz daşalmagyny üpjün etmek ugrunda zerur tagallalar edilýär.

Häkim welaýatda güýzlük bugdaý ekişini öz wagtynda, agrotehniki kadalara laýyklykda geçirmek boýunça görülýän toplumlaýyn çäreler, gallaçy kärendeçileriň ýokary hilli tohum bilen üpjün edilişi barada hasabat berdi. Mundan başga-da, ýerlerden alynýan hasylyň möçberini artdyrmak, hususan-da, şalydan, ýeralmadan, gök we bakja ekinlerinden bol hasyl almak ugrunda degişli işler alnyp barylýar.

Hasabatyň çäklerinde welaýatda Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 25 ýyllygynyň şanly baýramy mynasybetli ulanylmaga beriljek desgalardaky işleriň ýagdaýy barada aýdyldy.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ekerançylyk meýdanlarynda alnyp barylýan ähli işleriň öz wagtynda hem-de ýokary hil derejesinde, agrotehniki kadalara laýyklykda ýerine ýetirilişini yzygiderli gözegçilikde saklamagyň zerurdygyna ünsi çekdi.

Ýetişdirilen gowaça hasylyny aýny möhletlerde we doly ýygnap almak, ýygym möwsüminde zerur bolan ýokary derejeli mümkinçilikleri döretmek we tabşyrylan hasyl üçin hasaplaşyklary wagtynda geçirmek meselelerine möhüm ähmiýet berilmelidir diýip, milli Liderimiz belledi hem-de bu babatda häkime anyk görkezmeleri berdi.

Döwlet Baştutanymyz güýzlük bugdaý ekişi bilen bir hatarda giçki ýeralmanyň, gök we beýleki oba hojalyk ekinleriniň ýokary hasylyny öndürmek ugrunda zerur bolan agrotehniki çäreleriň öz wagtynda berjaý edilmelidigini belledi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow welaýatda ýurdumyzyň Bitaraplygynyň 25 ýyllyk şanly baýramy mynasybetli ulanylmaga beriljek desgalarda gurluşyk işleriniň ýokary hil derejesiniň üpjün edilmelidigine ünsi çekdi. Şunuň bilen baglylykda, welaýatyň ähli künjeklerinde baýramçylyk mynasybetli degişli bezeg işleri ýerine ýetirilmelidir.

Soňra Mary welaýatynyň häkimi D.Annaberdiýew sebitde alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, möwsümleýin oba hojalyk işleriniň barşy, şol sanda pagta ýygymynyň depginlerini güýçlendirmek, güýzlük bugdaý ekişini öz wagtynda we guramaçylykly geçirmek ugrunda alnyp barylýan hemmetaraplaýyn işler barada hasabat berdi.

Häkim welaýatyň ekerançylyk meýdanlarynda gant şugundyrynyň bol hasylyny ösdürip ýetişdirmek, şol sanda olara agrotehnikanyň talaplaryna laýyklykda ideg etmek, güýzlük ýeralmanyň, gök-bakja we beýleki oba hojalyk ekinlerini ösdürip ýetişdirmek boýunça hemmetaraplaýyn çäreleriň durmuşa geçirilýändigini habar berdi.

Bellenilişi ýaly, welaýatyň ähli ýerlerinde Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 25 ýyllyk baýramçylygyny mynasyp garşylamak, şanly sene mynasybetli ulanylmaga berilmegi meýilleşdirilen dürli maksatly desgalarda gurluşyk işleriniň depginini ýokarlandyrmak ugrunda zerur tagallalar edilýär.

Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, welaýatyň ekerançylyk meýdanlarynda geçirilýän agrotehniki çärelere ünsi çekdi hem-de pagta ýygymy möwsümini öz wagtynda geçirmek, ýygnalan hasyly ýokary hilli gaýtadan işlemek we bu möwsüme dahylly ähli düzümleriň sazlaşykly işini üpjün etmek babatda häkime degişli tabşyryklary berdi.

Milli Liderimiziň beýlleýşi ýaly, welaýatda güýzlük bugdaý ekişiniň agrotehniki möhletlerde geçirilmegini üpjün etmäge möhüm ähmiýet berilmelidir. Şol birwagtyň özünde gant şugundyrynyň, güýzlük ýeralmanyň, gök we beýleki oba hojalyk ekinleriniň bereketli hasylyny almak üçin ähli tagallalaryň edilmelidigi aýdylyp, wise-premýere we häkime anyk tabşyryklar berildi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow sebitiň durmuş meselelerini çözmäge hem-de Bitaraplygymyzyň 25 ýyllygy mynasybetli ulanylmaga berilmegi meýilleşdirilen ähli desgalarda gurluşyk işleriniň öz wagtynda tamamlanylmagyny üpjün etmäge gözegçiligi güýçlendirmegi tabşyrdy. Şunuň bilen baglylykda, baýramçylyk çärelerini ýokary derejede dabaralandyrmak ugrunda ähli zerur tagallalar edilmelidir.

Soňra döwlet Baştutanymyz sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilýän iş maslahatyna oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministri M.Baýramdurdyýewi çagyrdy. Ministr ýurdumyzyň obasenagat toplumynda alnyp barylýan işleriň ýagdaýy, möwsümleýin oba hojalyk işlerini guramaçylykly geçirmek ugrunda ýaýbaňlandyrylan işler barada hasabat berdi.

Milli Liderimiz hasabaty diňläp, ýurdumyzyň ekerançylarynyň, oba zähmetkeşleriniň netijeli işini üpjün etmek, olara yzygiderli goldaw bermek, önüm öndürijileri höweslendirmek meselelerine ähmiýet berilmelidigini belledi we bu barada ministre birnäçe anyk görkezmeleri berdi.

Wise-premýer E.Orazgeldiýew şu günler obasenagat toplumynda alnyp barylýan möwsümleýin oba hojalyk işleriniň depginlerini ýokarlandyrmak, bu işleriň öz wagtynda we ýokary hilli geçirilmegini üpjün etmek, şeýle hem möwsüme degişli ähli gulluklaryň sazlaşykly işini ýola goýmak ugrunda ýerine ýetirilýän işler barada hasabat berdi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow milli ykdysadyýetimiziň yzygiderli pugtalanmagynda, ýurdumyzyň eksport kuwwatynyň ýokarlandyrylmagynda obasenagat toplumyna möhüm ornuň degişlidigini belläp, ulgama häzirki zamanyň täzeçil tehnologiýalarynyň, sanly ulgamyň hem-de ylmyň gazananlarynyň ornaşdyrylmagyna aýratyn ähmiýet berilmelidigini belledi.

Döwlet Baştutanymyz bu baradaky gürrüňi dowam edip, ykdysadyýetimiziň birnäçe pudaklary, şol sanda dokma senagaty üçin zerur çig mal bolup durýan gowaçanyň hasyllylygyny artdyrmak, halkymyzyň milli baýlygy hasaplanýan “ak altyny” gaýtadan işlemek meselelerine hemmetaraplaýyn we örän jogapkärçilikli çemeleşilmelidigine ünsi çekdi.

Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz pagtaçylykda alnyp barylýan işleriň häzirki zaman talaplaryna laýyk gelmegi, hasyllylygy ýokarlandyrmak ugrunda täzeçil usullaryň ulanylmagy bilen baglanyşykly meseleleriň wajypdygyna ünsi çekdi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şol bir wagtyň özünde beýleki ekinlerden alynýan hasylyň mukdaryny artdyrmak, pudaga telekeçileri işjeň çekmek, gaýtadan işleýän senagaty ösdürmek meseleleriniň wajypdygyny belledi we bu babatda degişli ýolbaşçylara anyk görkezmeleri berdi.

Döwlet Baştutanymyz sanly aragatnaşyk arkaly geçiren iş maslahatyny jemläp, onda garalan meseleleriň wajypdygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, obasenagat toplumynda tohumçylyk-seçgi işlerini ýokary derejede geçirmek, oba hojalyk we maldarçylyk önümleriniň öndürilişini artdyrmak wezipeleri möhüm bolup durýar.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow iş maslahatyny tamamlap, oňa gatnaşanlara berkarar Watanymyzy has-da ösdürmäge, halkymyzyň abadan, döredijilikli durmuşyny üpjün etmäge gönükdirilen işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.

19.10.2020, 03:10

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisinde wise-premýer Ş.Durdylyýewiň hasabaty bilen baglylykda, senagat we gurluşyk önümçiligi ministri S.Berdimuhamedow milletiň Liderine ýurdumyzyň elektron senagatyny ösdürmek hem-de daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.

Döwlet Baştutanynyň ozal beren tabşyrygyna laýyklykda, bu ministrlik ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary bilen bilelikde dürli döwrebap enjamlarynyň önümçiligini ýola goýmak boýunça anyk çäreleri görýär.

Milletiň Lideri Gurbanguly Berdimuhamedowa ýurdumyzyň elektron önümlerini çykarmaga taýýarlanylýan nusgalarynyň görkezilmegi munuň aýdyň subutnamasydyr.

Bu ýerde ölçegi 65 dýuýmli täze smart telewizorlar, iki simkartly öýjükli telefonlar, smartfonlar (smart telefonlar), döwrebap monobloklaryň dürli görnüşleri we kondisionerler, internet ulgamyny paýlaýjylar—routerler, şeýle hem agyz suwuny sowatmak we gyzdyrmak üçin niýetlenen kullerler görkezildi.

Şolaryň önümçiligini giňden ýola goýmak boýunça işleri bilelikdäki «Aýdyň gijeler» hojalyk jemgyýeti alyp barýar. Bu jemgyýet Türkmenistanyň Senagat we gurluşyk önümçiligi ministrliginiň paýly gatnaşmagynda (49 göterim) döredildi.

Hojalyk jemgyýeti eýýäm dürli görnüşli LED lampalaryň, okuwçylar üçin öwrediji kompýuterleriň we netbuklaryň, ölçegleri 32, 42 we 55 dýuýmli täze smart telewizorlaryň önümçiligini, ýakynda bolsa 65 dýuýmli telewizorlaryň önümçiligini ýola goýdy.

Ýurdumyzyň senagat we gurluşyk önümçiligi ministri elektron senagatyna degişli önümleriň aýratynlyklary, olaryň önümçiliginde ulanylýan täzeçil tehnologiýalar barada gürrüň berdi. Hususan-da, täze telewizoryň artykmaçlyklary barada aýdyp, ministr onuň kompýuterlere, aragatnaşyk routerlerine we beýleki degişli enjamlara birikdirmek mümkinçiligine eýedigini we onuň bir dolandyryş enjamy arkaly dolandyrylýandygyny habar berdi.

Döwlet Baştutany bu ýerde görkezilen 65 dýuýmli 4 smart telewizora “Älem”, ýurdumyzda öndürilýän monoblok görnüşli kompýutere bolsa “Şowly” diýlip at dakylsa, maksadalaýyk boljakdygyny belledi. Mundan başga-da, Smart görnüşli telefony “Milli”, öýjükli telefonlaryň iki simkartly kiçi görnüşlisini bolsa “Körpe” diýip atlandyrmak teklip edildi. Şeýle hem milletiň Lideri häzirki döwürde işjeň ulanylýan “Internet ulgamyny paýlaýjy” enjama — routora “Uçgun”, gündelik hojalygyň zerur enjamy bolan agyz suwuny sowadyjy we gyzdyryjy enjama “Teşne”, split görnüşli kondisioneri bolsa “Mylaýym” diýip atlandyrmagy maslahat berdi.

Milletiň Lideri halkymyzyň gündelik durmuşda sarp edýän serişdeleriniň we ulanýan enjamlarynyň üpjünçiligine möhüm ähmiýet berilmelidigini belläp, şolaryň görnüşlerini artdyrmak we hilini yzygiderli gowulandyrmak meselelerine üns bermegi tabşyrdy. 

02.10.2020, 13:10

Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly nobatdaky mejlisini geçirdi. Onda döwlet durmuşynyň möhüm meselelerine hem-de birnäçe resminamalaryň taslamalaryna garaldy.

Milli Liderimiz mejlisiň gün tertibine girizilen meselelere geçmek bilen, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Müşşikowa söz berdi.

Wise-premýer gözegçilik edýän düzümlerinde işleriň ýagdaýy, obasenagat toplumynda telekeçiligiň ornuny artdyrmak boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.

2019-njy ýylda birinji Hazar ykdysady forumynyň çäklerinde Maliýe we ykdysadyýet ministrligi bilen «John Deere Walldorf Gmbh & Co.KG» kompaniýasynyň arasynda gol çekilen Özara düşünişmek hakynda strategik ylalaşyga hem-de Türkmenistanyň Prezidentiniň şu ýylyň 31-nji ýanwarynda gol çeken Kararyna laýyklykda, ady agzalan kompaniýadan 107 sany fiziki taraplar üçin oba hojalyk tehnikalarynyň we enjamlarynyň birinji tapgyryny karz serişdeleriniň hasabyna satyn almaga ygtyýar berildi.

Bu tehnikalaryň bir bölegi ýurdumyza gelip gowuşdy, galan bölegini şu ýylyň ahyryna çenli we käbir tehnikalary geljek ýylyň aprel aýyna çenli getirmek meýilleşdirilýär.

Ýeňillikli şertlerde döwrebap tehnikalaryň satyn alynmagy oba hojalygy bilen meşgullanýan hususy taraplaryň tehniki üpjünçiligini gowulandyrmaga we agrotehniki talaplara laýyklykda, ekin dolanyşygyny alyp barmaga uly mümkinçilikleri berýär.

Strategik ylalaşyga laýyklykda, Maliýe we ykdysadyýet ministrligi, Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi tarapyndan «John Deere» kompaniýasynyň üpjün etmeginde hususy taraplar üçin satyn alynmagy teklip edilýän traktorlaryň hem-de beýleki oba hojalyk tehnikalarynyň we enjamlarynyň sanawy taýýarlanyldy.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, milli ykdysadyýetimizi ösdürmekde telekeçileriň ornuny belledi. Soňky ýyllarda hususy ulgamyň wekilleriniň ýurdumyzyň halk hojalyk toplumynyň, şol sanda oba hojalygynyň önümçilik ulgamlaryna gatnaşyk paýy artýar. Olaryň milli ykdysadyýetimizde ornunyň berkemegi bilen täze iş orunlary açylýar, bäsdeşlige ukyply harytlaryň görnüşleri we möçberi artýar.

Döwlet Baştutanymyz kiçi we orta işewürligi mundan beýläk-de höweslendirmegiň wajypdygyny aýdyp, degişli ugurda öňde durýan möhüm wezipelere ünsi çekdi. Milli Liderimiz ýurdumyzyň işewürlik düzümlerini oba hojalyk önümleriniň önümçiligine işjeň çekmek üçin ähli şertleri döretmegiň zerurdygyny aýtmak bilen, bu babatda wise-premýere birnäçe anyk görkezmeleri berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Meredow gözegçilik edýän ýangyç-energetika toplumynda işleriň ýagdaýy barada hasabat berip, içerki sarp edijileri güýz-gyş paslynda tebigy gaz bilen bökdençsiz we ygtybarly üpjün etmek boýunça alnyp barylýan işler barada habar berdi.

Häzirki wagtda ýurdumyzyň ähli ilatly ýerleri «mawy ýangyç» bilen doly üpjün edilýär. Ugurdaş we hususan-da, ýerlerde ýyladyş enjamlarynyň tehniki ýagdaýyna hem-de ondan peýdalanmagyň düzgünleriniň berjaý edilişine yzygiderli gözegçilik amala aşyrylýar. Gazy tygşytly ulanmak we howpsuzlygyň degişli çärelerini yzygiderli berjaý etmek maksady bilen, köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde düşündiriş işleri geçirilýär.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ýaşaýyş jaý-jemagat hojalygy desgalaryny, kärhanalary, hassahanalary, mekdepleri we çagalar baglaryny gaz bilen durnukly üpjün etmek meselelerini hemişe gözegçilikde saklamagyň zerurdygyny nygtap, ýurdumyzyň baý uglewodorod serişdelerini aýawly hem-de maksadalaýyk peýdalanmagyň wajypdygyna ýene-de bir gezek ünsi çekdi.

Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ileri tutulýan wezipeleriň pudagyň düzümini mundan beýläk-de döwrebaplaşdyrmagyň we öňdebaryjy energiýa tygşytlaýjy tehnologiýalary işe ornaşdyrmagyň hasabyna energiýa netijeliligini ýokarlandyrmakdan ybaratdygyny aýtdy we wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary E.Orazgeldiýew ýurdumyzyň welaýatlarynda alnyp barylýan möwsümleýin oba hojalyk işleriniň, hususan-da, bugdaý ekişiniň we pagta ýygymynyň barşy barada hasabat berdi.

Ekiş möwsümini agrotehniki kadalara laýyklykda geçirmek, şol sanda oba hojalyk tehnikalarynyň we gurallarynyň bökdençsiz işledilmegi, gallaçy kärendeçileri bugdaýyň ýokary hilli tohumlary bilen üpjün etmek boýunça toplumlaýyn çäreler görülýär. Welaýatlaryň toprak-howa aýratynlyklaryndan ugur alnyp, ekiş geçirilen ýerlerde gögeriş suwuny tutmak işleri ýerine ýetirilýär.

Şeýle hem wise-premýer hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa dowam edýän pagta ýygym möwsümi, ýetişdirilen hasyly ýitgisiz ýygnap almak hem-de kabul ediş harmanhanalaryna bökdençsiz daşamak maksady bilen görülýän anyk çäreler barada hasabat berdi.

Ýurdumyzyň ilatyny Diýarymyzda öndürilýän önümler bilen üpjün etmek boýunça obasenagat toplumynyň öňünde goýlan wezipelerden ugur alnyp, ähli welaýatlarda gök-bakja önümleri, miweleri ýygnap almak hem-de içerki bazarlarda ýerlemek babatda işler alnyp barylýar. Şeýle hem güýzlük ekilen beýleki oba hojalyk ekinlerine ideg işleri dowam edýär.

Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, obada bazar gatnaşyklarynyň kemala gelmegine, pudagyň tehniki we tehnologiýa taýdan enjamlaşdyrylyşynyň derejesini ýokarlandyrmaga ýardam etmäge, ýurdumyzda öndürilýän oba hojalyk önümleriniň durnukly artdyrylmagyny üpjün etmäge gönükdirilip, bu ulgamda amala aşyrylýan düýpli özgertmeleriň möhümdigini nygtady.

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow pagta ýygymyny has oňaýly möhletde geçirmelidigini, geljek ýyl bereketli hasyl almak üçin bugdaý ekilen meýdanlara zerur ideg etmek boýunça sazlaşykly işleri üpjün etmelidigini aýtdy. Hormatly Prezidentimiz agrotehniki çäreleri öz wagtynda ýerine ýetirmegiň, hojalygy dolandyrmagyň öňdebaryjy usullaryny hem-de pudaga häzirki zaman ylmynyň gazananlaryny ornaşdyrmagyň zerurdygyny belläp, wise-premýere birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Soňra göni wideoaragatnaşyk arkaly Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ş.Durdylyýew gözegçilik edýän ulgamynda işleriň ýagdaýy, şol sanda gurluşyk senagaty we elektroenergetika pudaklarynda ýurdumyzyň önümçilik kuwwatyny artdyrmak boýunça möhüm wezipeleri üstünlikli çözmek maksady bilen görülýän anyk çäreler barada hasabat berdi.

Öňdebaryjy dünýä tejribesiniň öwrenilmegi hem-de ösüşlere beslenen tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy gurluşyk pudagyny innowasion taýdan ösdürmegiň baş ugry hökmünde kesgitlenildi. Hormatly Prezidentimiziň beren tabşyryklaryny ýerine ýetirmek üçin ýokary tehnologiýaly önümçilikleri döretmek we Diýarymyzyň bäsdeşlige ukyply täze önümleriniň dünýä bazarlaryna çykarylyşyny özleşdirmek boýunça taslamalary durmuşa geçirmek babatda maksadalaýyk işler alnyp barylýar.

Şeýle hem wise-premýer elektron senagatyny ösdürmek hem-de import harytlarynyň ornuny tutýan önümleri öndürmek maksady bilen, Senagat we gurluşyk önümçiligi ministrliginiň alyp barýan işleri barada hasabat berdi.

Şol maksat bilen dürli elektron önümleri öndürýän «Aýdyň gijeler» hojalyk jemgyýeti döredildi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, bu gün ýurdumyzyň senagat pudagynyň öňünde durýan ilkinji derejeli wezipeleriň iň döwrebap senagat toplumlarynyň depginli ösüşini üpjün etmekden, ykdysadyýetiň innowasion nusgasyna geçmekden ybaratdygyny belledi. Ylmy pudaklaryň maýa goýum taýdan özüne çekijiligi köp babatda ýokary tehnologiýaly önümçilikler bazarynyň ýagdaýy bilen kesgitlenilýär diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.

Milli Liderimiz bu ugurda alnyp barylýan işleriň möhümdigine ünsi çekip, milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklaryny senagatlaşdyrmak boýunça maksatnamalary öz wagtynda berjaý etmek üçin zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.

Hormatly Prezidentimiz içerki bazary ýokary hilli, bäsdeşlige ukyply önümler bilen üpjün etmek bilen birlikde, daşarky bazarlara eksport etmegi hem ýola goýmaga gönükdirilen gurluşyk senagatynyň kuwwatlyklarynyň yzygiderli artdyrylmagyna möhüm ähmiýet berilmelidigini nygtap, wise-premýere anyk tabşyryklary berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Öwezow «Lapis Lazuli» we Aşgabat Ylalaşyklaryna laýyklykda, daşary ýurt döwletleriniň Türkmenistana gelýän hem-de onuň çäginden üstaşyr geçýän awtoulag tirkegleriniň we ýarym tirkegleriniň eýelerinden alynýan tölegleriň möçberlerini kesgitlemek boýunça geçirilýän işler barada hasabat berdi.

Türkmenistanyň çäk taýdan amatly ýerleşmegi Ýewraziýanyň möhüm ulag-üstaşyr halkasy hökmünde onuň barha artýan derejesini kesgitleýär. Döwletimiz milli Liderimiziň ýolbaşçylygynda bu ulgamda bar bolan ägirt uly kuwwaty doly amala aşyrmaga gyzyklanma bildirip, sebit hem-de yklym ähmiýetli logistiki mümkinçilikleri peýdalanmak üçin amatly şertleri döredýär.

Wise-premýer halkara ulag-üstaşyr geçelgeleriniň kuwwatyndan netijeli peýdalanmak, üstaşyr geçýän ýükleriň mukdaryny artdyrmak maksady bilen, daşary ýurt döwletleriniň Türkmenistana gelýän we onuň çäginden üstaşyr geçýän awtoulag serişdeleriniň we motosiklleriniň eýelerinden alynýan ýygymlaryň hem-de tölegleriň möçberlerini seljermek boýunça Pudagara toparyň döredilendigini habar berdi.Pudagara toparyň ikinji mejlisinde ýurdumyza gelýän awtoulag serişdeleri üçin ýeke-täk nyrhy girizmek hem-de awtoulag tirkegleriniň we ýarym tirkegleriň eýelerinden alynýan ýygymlaryň möçberine seljerme işlerini geçirmek teklip edildi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, dünýäniň ulag ulgamyna yzygiderli goşulyşmagyň hem-de «Gündogar — Günbatar» we «Demirgazyk — Günorta» ugurlarynda gatnawlary we halkalary baglanyşdyrýan esasy ýollar boýunça düzümleri has-da giňeltmegiň ýakyn geljek üçin möhüm wezipeleriň hatarynda durýandygyny nygtady.

Milli Liderimiz ulag ulgamyndaky taslamalaryň, şol sanda Merkezi Aziýa üçin Türkiýä çykalgasy bolan Modal ýoluny döretmegiň hem-de Owganystan — Türkmenistan — Azerbaýjan — Gruziýa — Türkiýe we Ýewropa — Kawkaz — Aziýa (TRASEKA) ulag geçelgelerini işjeňleşdirmegiň wajypdygyny belläp, bu möhüm ugurlary kemala getirmegiň Beýik Ýüpek ýoluny täzeden dikeltmek maksady bilen baglylykda, örän uly ähmiýete eýedigini belledi.

Döwlet Baştutanymyz Beýik Ýüpek ýolunyň eýeleýän taryhy ornuny täzeden dikeltmegiň BMG-niň yglan eden Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek, özara hormat goýmak, deňhukuklylyk, ynanyşmak ýörelgelerinde Ýewropa bilen Aziýanyň halklarynyň hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmak babatda örän uly ähmiýete eýedigini aýtdy.

Hormatly Prezidentimiz onlarça ýurtlaryň üstünlikli peýdalanýan ulag-üstaşyr ulgamynyň ygtybarlylygyny üpjün etmek babatda geçirilýän giň gerimli işleriň möhümdigini ýene-de bir gezek nygtady hem-de wise-premýere ýükleriň hem-de ýolagçylaryň ulag-üstaşyr geçirilişiniň möçberini has-da artdyrmak we çäklerini giňeltmek boýunça tabşyryklary berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Ç.Gylyjow daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmek arkaly dokma kärhanalarynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.

Wise-premýer hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Italiýa Respublikasyna bolan resmi saparynyň çäklerinde hem-de birinji Hazar ykdysady forumynyň barşynda gol çekilen ylalaşyklary we şertnamalary durmuşa geçirmek boýunça maksadalaýyk işleriň dowam edýändigini habar berdi.

Şol resminamalaryň hatarynda Dokma senagaty ministrliginiň Italiýanyň «Cormatex Srl» kompaniýasy bilen dokma pudagynda hyzmatdaşlyk etmek baradaky ähtnamasy bar. Resminama laýyklykda, Baýramalynyň dokma toplumynyň hem-de Daşoguzyň pagta egirme fabriginiň binýadynda birnäçe önümçilikleri döretmek göz öňünde tutulýar.

Meýilleşdirilen işleri amala aşyrmak üçin türkmen hünärmenleri tarapyndan dokma kärhanalary döwrebaplaşdyrylar, täze önümçilikleriň enjamlaşdyrylmagyny bolsa «Cormatex Srl» kompaniýasy üpjün eder.

Wise-premýer hasabatynyň dowamynda Diýarymyzyň dokma kärhanalarynyň ekologiýa taýdan arassa önümleriniň ýerli sarp edijiler tarapyndan bolşy ýaly, daşary ýurt bazarlarynda-da ýokary islegden peýdalanylýandygyny aýtdy. Dokma senagaty ministrliginiň hünärmenleri tarapyndan milli nyşanlarymyzy döretmek boýunça işler alnyp barylýar. Hususan-da, «Bedew» nyşanly jins önümleri, «Bürgüt» nyşanly sport egin-eşikleri, «Gala» nyşanly tikin-örme önümleri, «Ýeňiş» nyşanly erkek köýnekleri giň meşhurlyga eýe boldy.

Şunuň bilen bir hatarda, «Goza» hem-de «Wada» nyşanly harytlaryň önümçiliklerini we satylyşyny artdyrmak boýunça çäreler görülýär. Bu bolsa ýurdumyzyň ýokary hilli önümleriniň mahabat edilmegine, görnüşleriniň giňeldilmegine we eksport edilmegine ýardam berýär.

Wise-premýer sarp edijileriň artýan islegini kanagatlandyrmak maksady bilen, çagalara hem-de uly ýaşly adamlara niýetlenen güýz möwsümi üçin egin-eşikleriň täze nusgalarynyň işlenilip taýýarlanandygyny habar berip, milli Liderimize olaryň nusgalaryny görkezdi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, häzirki döwürde türkmen dokmasynyň öňdebaryjy tehnologiýalaryň, ýurdumyzyň we dünýäniň iň oňat tejribesini peýdalanmagyň esasynda, bu ulgamyň depginli ösdürilmegi netijesinde, diňe bir içerki bazarda däl, eýsem, daşary ýurtlarda hem öz bäsdeşlige ukyplylygyny yzygiderli artdyrýandygyny nygtady.

Dokma senagaty ägirt uly serişde kuwwaty babatda Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň gaýtadan işleýän ulgamynyň depginli ösüşiniň nusgasyna öwrüldi. Pudagyň önümçilik binýady yzygiderli kämilleşdirilýär, ýokary hilli taýýar önümleriň görnüşi yzygiderli giňeldilip, daşary ýurtly öndürijileriň önümleriniň ýerini ynamly eýeleýär diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.

Ýurdumyzda öndürilýän dokma önümleriniň halkara hil we ekologiýa howpsuzlygynyň ölçeglerine kybap gelmegine aýratyn üns berilmelidir. Türkmen hünärmenleri içerki bazaryň isleglerini öwrenmek bilen, ilatyň möwsümleýin isleglerinden ugur alyp, eşikleriň täze görnüşlerini hem-de beýleki harytlary işläp taýýarlamalydyrlar we önümçilige goýbermelidirler diýip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow belledi hem-de bu babatda wise-premýere tabşyryklary berdi.Hormatly Prezidentimiz dokma önümlerini daşary ýurtlarda has-da işjeň öňe ilerletmek üçin degişli maglumat-habar beriş goldawynyň hem möhümdigini belledi.

Döwlet Baştutanymyz mejlisiň dowamynda «Türkmenistanyň Dokma senagaty ministrligine «Mary deri-aýakgap» açyk görnüşli paýdarlar jemgyýetini döretmäge esaslandyryjy hökmünde gatnaşmaga ygtyýar bermek hakynda» Karara gol çekip, ondan gelip çykýan wezipeleri durmuşa geçirmek bilen bagly degişli tabşyryklary berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary M.Mämmedowa «Edebiýat, medeniýet we sungat işgärleriniň, höwesjeň aýdymçy ýaşlaryň hem-de zehinli çagalaryň arasynda Türkmenistanyň Prezidentiniň «Türkmeniň Altyn asyry» atly baýragyny almak ugrundaky bäsleşigi yglan etmek hakyndaky» Kararyň taslamasy barada hasabat berdi. Onuň çäklerinde 2021-nji ýylyň awgust-sentýabr aýlarynda ýaş aýdymçylaryň «Ýaňlan, Diýarym!» atly telebäsleşigini hem-de zehinli çagalaryň arasynda «Garaşsyzlygyň merjen däneleri» atly bäsleşigi geçirmek we jemlemek meýilleşdirilýär. Ýurdumyzyň Garaşsyzlygynyň 30 ýyllygynyň hormatyna Türkmenistanyň Prezidentiniň baýragy ugrunda geçiriljek bäsleşigi 2021-nji ýylyň sentýabr aýynda jemlemek meýilleşdirilýär.

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow «Türkmeniň Altyn asyry» bäsleşiginiň we onuň çäklerinde geçirilýän ýaş zehinleriň döredijilik bäsleşiginiň ähmiýetini belläp, olara gatnaşyjylaryň we täze ugurlaryň sanyny artdyryp, şeýle çäreleriň gerimini giňeltmek gerek diýip belledi.

Döwlet Baştutanymyz degişli Karara gol çekip, ony resminama dolanyşygy arkaly wise-premýere iberdi. Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary P.Agamyradow milli Liderimiziň başlangyjy boýunça hem-de ýolbaşçylygynda ilatyň saglygyny goramaga we keselleriň öňüni almaga hem-de jemgyýetimizde sagdyn durmuş ýörelgesini wagyz etmäge we pugtalandyrmaga gönükdirilip, alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.

Dünýäde epidemiologik ýagdaýyň ýüze çykan ilkinji pursatlaryndan başlap, ýurdumyzda bu howpa garşy giň möçberli, zerur işler amala aşyrylýar. Öz wagtynda netijeli gorag çäreleri geçirilip, bu ýiti ýokanja garşy göreşmek boýunça guramaçylyk, hukuk, maliýe, ykdysady, lukmançylyk we arassaçylyk-karantin häsiýetli ýeke-täk milli strategiýa işlenip düzüldi.

Ýurdumyzyň çägini arassaçylyk taýdan goramak we howply ýokanç keselleriň öňüni almak boýunça döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň berýän tabşyryklaryna hem-de «Türkmenistanyň Döwlet serhedi hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň 221-nji maddasyna laýyklykda, «Türkmenistanyň Döwlet serhediniň üstünden geçilýän gözegçilik-geçiriş ýerlerinde ilatyň saglygyna köpçülikleýin zyýan ýetirip biljek islendik hadysalar ýüze çykan ýagdaýynda gözegçiligiň aýratyn we has güýçlendirilen goşmaça görnüşlerini geçirmegiň Tertibini tassyklamak hakyndaky» Kararyň taslamasy taýýarlanyldy.

Milli Liderimiziň garamagyna hödürlenen resminamanyň taslamasynda Türkmenistanyň Döwlet serhediniň gözegçilik-geçiriş ýerlerinde gözegçiligiň aýratyn we has güýçlendirilen goşmaça görnüşleri göz öňünde tutulyp, awtomobil we demir ýol ulaglarynda zyýansyzlandyryş — dezinfeksiýa işleriniň hem-de ulaglaryň ähli görnüşlerinde getirilýän karantine degişli önümlerde geçirilýän ilkinji barlaglaryň netijesine laýyklykda, mör-möjeklere garşy zyýansyzlandyryş — fumigasiýa işleriniň geçirilmegi düzgünleşdirilýär.

Köp sanly keselleriň öňüni almakda aýratyn ähmiýete eýe bolan waksinalaryň we beýleki immun serişdeleriniň yzygiderli satyn alynmagy hasabatyň beýleki bir möhüm meselesi boldy.

Bellenilişi ýaly, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň görkezmesi boýunça geçirilen işleriň çäklerinde bu ugurda halkara guramalar, hususan-da, ÝUNISEF bilen ysnyşykly hyzmatdaşlyk berkidilýär. Türkmenistanda ýokanç keselleriň öňüni almak boýunça sanjymlaryň gurşawyny ýokary derejede saklamakda gazanylan üstünlikler halkara guramalar tarapyndan ykrar edildi.

Türkmenistanyň Hökümeti bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar gaznasynyň arasynda özara düşünişmek baradaky Ähtnama esasynda 2016 — 2020-nji ýyllar üçin waksina we beýleki sanjym serişdeleri yzygiderli satyn alynýar. Köpýyllyk hyzmatdaşlygyň çäginde täze waksinalaryň ulanylmagyny öwrenmek, ýokanç kesellere garşy çalt we netijeli göreş çärelerini geçirmek hem-de öňdebaryjy innowasion usullary durmuşa ornaşdyrmak boýunça degişli işler dowam edýär.

Wise-premýer şu ýyl bu Ähtnamanyň we onuň goşmaça Ylalaşygynyň möhletiniň tamamlanýandygyny nazara almak hem-de ýurdumyzda immun-öňüni alyş işini kämilleşdirmek maksady bilen, 2021 — 2025-nji ýyllar üçin waksinalary we immunizasiýa üçin enjamlary satyn almagyň Meýilnamasynyň taslamasynyň taýýarlanylandygyny habar berdi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, soňky ýyllarda ýurdumyzda ilatyň saglygyny goramak we keselleriň öňüni almak boýunça giň gerimli işleriň geçirilendigini kanagatlanma bilen belledi. Bu işde abraýly halkara guramalar bilen hyzmatdaşlyga möhüm orun degişlidir. BMG-niň Çagalar gaznasynyň goldaw bermeginde Türkmenistan Bütindünýä saglygy goraýyş guramasy tarapyndan ygtyýarlandyrylan immunobiologik serişdeleri yzygiderli satyn alýar.

Immun-öňüni alyş milli maksatnamasynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi netijesinde Türkmenistanda ýokanç keseller bilen kesellemegiň sany ep-esli azaldy. Şol maksatnamada sebitde has giň ýaýran kesellerden goranmak üçin ilatyň hökmany sanjymy göz öňünde tutulýar. Mälim bolşy ýaly, görülýän çäreleriň netijesinde Türkmenistan drakunkulýozyň eliminasiýasy hakyndaky, çagalar poliomiýelitiniň we gyzzyrma keseliniň doly ýok edilendigi baradaky halkara güwänamalaryna mynasyp boldy.

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu möhüm ugurda amala aşyrylýan işleriň wajypdygyny nygtap, saglygy goraýyş ulgamynda dünýäniň iň gowy tejribesini öwrenmegiň hem-de gyzyklanma bildirýän daşary ýurtly hyzmatdaşlar — halkara guramalar we degişli lukmançylyk düzümleri bilen netijeli hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmegiň wajypdygyny belledi.

Döwlet Baştutanymyz ýokarda agzalan Kararlara gol çekip, olary elektron resminama dolanyşygy arkaly wise-premýere iberdi hem-de degişli tabşyryklary berdi.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow Türkmenistanyň Ýewropa Bileleşigi bilen hyzmatdaşlygyny ösdürmek boýunça görülýän çäreler barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, Ýewropa Bileleşigi bilen netijeli gatnaşyklary pugtalandyrmak ýurdumyzyň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. ÝB bilen diplomatik gatnaşyklar 1993-nji ýylyň fewralynda ýola goýuldy.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2007-nji ýylyň noýabrynda Ýewropa Bileleşiginiň ştab-kwartirasynyň ýerleşýän ýeri bolan Brýussel şäherine bolan ilkinji resmi sapary ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmäge kuwwatly itergi berip, ony hil taýdan täze derejä çykarmaga ýardam etdi.

Şondan soňra Ýewropa Komissiýasynyň başlygy, ÝB-niň wekiliýetleri we ýokary wezipeli wekilleri ýurdumyza sapar bilen geldiler. Türkmenistanyň wekiliýeti hem birnäçe gezek Brýussele sapar bilen ugradyldy.

Ýewropa Bileleşigi bilen netijeli hyzmatdaşlygy dowam etdirmek babatda 2020-nji ýylyň dowamynda onlaýn görnüşinde çäreleriň birnäçesi, şol sanda Türkmenistan — Ýewropa Bileleşigi bilelikdäki komitetiniň nobatdaky mejlisi geçirildi.

ÝB bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmek hem-de gazanylan ylalaşyklary durmuşa geçirmek maksady bilen, özara gatnaşyklaryň energetika, durnukly ulag, söwda we ykdysadyýet ýaly ileri tutulýan ugurlar boýunça teklipler taýýarlanyldy.

Şunuň bilen birlikde, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyryklaryny ýerine ýetirmek bilen, ynsanperwer ulgamda hyzmatdaşlyga, bilim ulgamynda täze taslamalary işläp taýýarlamaga, saglygy goraýyş ulgamy boýunça gatnaşyklara möhüm ähmiýet berilýär. Saglygy goraýyş ulgamynda ÝB-niň we BSGG-niň aýratyn howply ýokanç kesellere garşy göreşmek baradaky sebit maksatnamasynyň esasynda Türkmenistan boýunça çäreleriň meýilnamasy taýýarlanyldy we ol durmuşa geçirmek üçin teklip edilýär.

Ýokarda agzalan ugurlaryň ählisi boýunça degişli ikitaraplaýyn duşuşyklary guramak teklip edilýär.

Häzir şu ýylyň oktýabrynda Ýewropa Bileleşiginiň we Merkezi Aziýa döwletleriniň arasynda daşary syýasat edaralarynyň ýolbaşçylarynyň orunbasarlarynyň derejesinde howpsuzlyk meseleleri boýunça nobatdaky gepleşikleri, noýabr aýynda bolsa Türkmenistan — Ýewropa Bileleşigi parlamentara duşuşygyny geçirmegiň mümkinçiliklerine garalýar.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, ýurdumyzyň mundan beýläk-de Ýewropa Bileleşigi bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagy we giňeltmegi göz öňünde tutýandygyny nygtady. Häzirki wagtda şol hyzmatdaşlyk ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde okgunly ösdürilýär.

Ýewropa Bileleşigi bilen ilkibaşdan deňhukuklylyk, uzak möhletleýin esasda guralýan gatnaşyklar uly tejribä eýedir we köp ugurlary öz içine alýar. Köp ýyllaryň dowamynda Türkmenistan we Ýewropa Bileleşigi milli hem-de sebit taslamalarynyň çäklerinde üstünlikli hyzmatdaşlyk edýär.

Milli Liderimiz bular barada aýtmak bilen, Ýewropa Bileleşiginiň söwda we maýa goýum ulgamynda ýurdumyzyň esasy hyzmatdaşlarynyň biridigini belledi. Bu gün Türkmenistanda ýaýbaňlandyrylan, milli ykdysadyýeti diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmäge, senagatlaşdyrmaga hem-de sanly ulgama geçirmäge, durmuş ulgamyny kämilleşdirmäge gönükdirilen giň gerimli özgertmeler bilen baglylykda, netijeli gatnaşyklary ösdürmek üçin täze mümkinçilikler açylýar.

Däp bolan medeni-ynsanperwer gatnaşyklary, hususan-da, ylym we bilim, öňdebaryjy tehnologiýalary işjeň ornaşdyrmak boýunça hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak üçin oňat mümkinçilikler bar.Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow wise-premýere, daşary işler ministrine ähli degişli meseleleri çözmäge toplumlaýyn çemeleşmek esasynda Ýewropa Bileleşigi bilen hyzmatdaşlyk boýunça teklipleriň üstünde içgin işlemegi tabşyrdy.

Mejlisiň Başlygy G.Mämmedowa milli Liderimiziň Halk Maslahatynyň taryhy mejlisinde öňde goýan wezipelerinden hem-de «Türkmenistanyň Konstitusiýasyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakyndaky» Konstitusion kanundan gelip çykýan wezipelerden ugur alyp, parlamentiň ýerine ýetirýän işleri barada habar berdi.

Bu işleriň çäginde Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň we Mejlisiň hukuk esaslaryny kadalaşdyrýan «Türkmenistanyň Milli Geňeşi hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasy ministrliklere we pudaklaýyn dolandyryş edaralaryna ara alyp maslahatlaşmak üçin ugradyldy.

Şeýle hem Türkmenistanyň Saýlaw kodeksine, «Döwlet häkimiýetiniň ýerli wekilçilikli edaralary hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda kanunlaryň taslamalaryny taýýarlamak boýunça işler alnyp barylýar. Şonuň ýaly-da, Türkmenistanyň Administratiw iş ýörediş kodeksiniň, Türkmenistanyň Raýat we Arbitraž iş ýörediş kodeksleriniň rejelenen görnüşleriniň, «Türkmenistanyň Administratiw hukuk bozulmalary hakynda Kodeksine üýtgetmeler girizmek hakynda», «Adatdan daşary ýagdaýlaryň öňüniň alynmagy we ýok edilmegi hakynda» Türkmenistanyň Kanunlarynyň taslamalaryny taýýarlamak boýunça işler dowam etdirilýär.

Parlamentiň Başlygy geçen aýda Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleriniň halkara düzümleriň gatnaşmagynda onlaýn çäreleriň birnäçesine, şol sanda «Türkmenistanda adam hukuklary boýunça 2016 — 2020-nji ýyllar üçin hereketleriň milli meýilnamasynyň» ýerine ýetirilişi, Türkmenistanda saglygy goraýyş ulgamyny maliýeleşdirmek meseleleri boýunça parlamentleriň zenan agzalarynyň arasynda hyzmatdaşlyk, sebitde parahatçylygy we durnuklylygy pugtalandyrmak, suw serişdelerini dolandyrmak meseleleri boýunça çärelere gatnaşandyklaryny habar berdi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Konstitusiýasyna girizilen üýtgetmelere we goşmaçalara ünsi çekip, olaryň many-mazmunyny ýerlerde, welaýatlarda, etraplarda, şäherlerde we obalarda düşündirmegiň wajypdygyny belledi.

Döwlet Baştutanymyz Halk Maslahatynyň mejlisinde kabul edilen taryhy çözgütler bilen baglanyşykly meseleleriň üstünde içgin işlemegiň wajypdygyny nygtady.

Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary Ç.Amanow hormatly Prezidentimiziň ozal beren tabşyryklaryny üstünlikli ýerine ýetirmek maksady bilen, gözegçilik edýän düzümleriniň alyp barýan işleri hem-de çagyryş boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylary ýurdumyzyň Ýaragly Güýçlerinden, beýleki goşunlaryndan we harby edaralaryndan boşatmak hem-de raýatlary harby gulluga çagyrmak boýunça geçirilýän işleriň barşy hakynda hasabat berdi.

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, harby we hukuk goraýjy edaralaryň işini has-da kämilleşdirmek, ilkinji nobatda, degişli ugurda iň gowy dünýä tejribesini işjeň özleşdirmegiň, ýokary derejeli hünär ussatlaryny, jogapkärli hünärmenleri taýýarlamagyň hasabyna kämilleşdirmek boýunça degişli çäreleri görmegiň zerurdygyny aýtdy.

Goranyş häsiýetli Harby doktrinada kesgitlenen möhüm wezipelerden ugur almak bilen, geljekde hem harby we hukuk goraýjy edaralaryň maddy-enjamlaýyn binýady yzygiderli berkidiler, olaryň şahsy düzümi hakynda alada edilip, durmuş meselelerini çözmek üçin şertler dörediler diýip, döwlet Baştutanymyz wise-premýere, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretaryna anyk tabşyryklary berdi.

Milli Liderimiz mejlisiň jemini jemläp, şu gün garalan meseleleriň möhümdigine ünsi çekdi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Watanymyzyň Bitaraplygynyň 25 ýyllygy bilen baglanyşykly mesele barada durup geçip, şanly senä gabatlanylyp ulanylmaga beriljek desgalardaky işleriň ýokary hilli we bellenen möhletde tamamlanmagyna gözegçilik etmegiň hem-de baýramçylyk çärelerine ýokary guramaçylyk derejesinde taýýarlyk görmegi üpjün etmegiň möhümdigini belledi.

Milli Liderimiz öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmagyň hasabyna ähli pudaklaryň okgunly döwrebaplaşdyrylmagyna, döwlet dolandyryşynyň usullaryny kämilleşdirmäge we ýurdumyzy mundan beýläk-de hemmetaraplaýyn ösdürmäge hem-de dünýä hojalyk gatnaşyklar ulgamyna ynamly goşulyşmagyna gönükdirilen sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasyny yzygiderli durmuşa geçirmegiň ähmiýetini nygtady.

Mejlisde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe möhüm meselelere garaldy we olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly mejlisini tamamlap, oňa gatnaşanlaryň ählisine berk jan saglygyny, maşgala abadançylygyny, berkarar Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.


***


Soňra mejlisde wise-premýer Ş.Durdylyýewiň hasabaty bilen baglylykda, senagat we gurluşyk önümçiligi ministri S.Berdimuhamedow milli Liderimize ýurdumyzyň elektron senagatyny ösdürmek hem-de daşary ýurtlardan getirilýän harytlaryň ornuny tutýan önümleri öndürmek boýunça alnyp barylýan işler barada hasabat berdi.

Döwlet Baştutanymyzyň ozal beren tabşyrygyna laýyklykda, bu ministrlik ýurdumyzyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary bilen bilelikde dürli döwrebap enjamlaryň önümçiligini ýola goýmak boýunça anyk çäreleri görýär. Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa ýurdumyzyň çykarmaga taýýarlanylýan elektron önümleriniň nusgalarynyň görkezilmegi munuň aýdyň subutnamasydyr.

Bu ýerde ölçegi 65 dýuýmly täze smart telewizorlar, iki simkartly öýjükli telefonlar, smartfonlar (smart telefonlar), döwrebap monobloklaryň dürli görnüşleri we kondisionerler, internet ulgamyny paýlaýjylar — routerler, şeýle hem agyz suwuny sowatmak we gyzdyrmak üçin niýetlenen kulerler görkezildi.

Şolaryň önümçiligini giňden ýola goýmak boýunça işleri bilelikdäki «Aýdyň gijeler» hojalyk jemgyýeti alyp barýar. Bu jemgyýet Türkmenistanyň Senagat we gurluşyk önümçiligi ministrliginiň paýly gatnaşmagynda (49 göterim) döredildi.

Hojalyk jemgyýeti eýýäm dürli görnüşli LED lampalaryň, okuwçylar üçin öwrediji kompýuterleriň we netbuklaryň, ölçegleri 32, 42 we 55 dýuýmly täze smart telewizorlaryň önümçiligini, ýakynda bolsa 65 dýuýmly telewizorlaryň önümçiligini ýola goýdy.

Ýurdumyzyň senagat we gurluşyk önümçiligi ministri elektron senagatyna degişli önümleriň aýratynlyklary, olaryň önümçiliginde ulanylýan täzeçil tehnologiýalar barada gürrüň berdi. Hususan-da, täze telewizoryň artykmaçlyklary barada aýdyp, ministr onuň kompýuterlere, aragatnaşyk routerlerine we beýleki degişli enjamlara birikdirmek mümkinçiligine eýedigini we onuň bir dolandyryş enjamy arkaly dolandyrylýandygyny habar berdi.

Ýurdumyzda öndürilen dürli görnüşli ýokary hilli önümler Garaşsyz Watanymyzyň innowasiýalar hem-de ylmy-tehniki ösüşiň ýoly bilen öňe tarap okgunly barýandygynyň aýdyň subutnamasy boldy.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda öz elektron senagatymyz kemala gelýär, uly isleg bildirilýän elektron we elektrotehniki önümleriň çykarylyşy ýola goýulýar.

Şunuň bilen baglylykda, öňdebaryjy dünýä tejribesini öwrenmek, ylmy esasda pudaklaýyn önümçiligi ösdürmek, bilelikdäki kärhanalary döretmek meselelerine uly ähmiýet berilýär.

Bu köpugurly işde ýurdumyzyň telekeçilerine ähmiýetli ornuň degişlidigini bellemek gerek. Olar, esasan, ýerli çig maly peýdalanmagy, döwrebap öňdebaryjy tehnologiýalary öwrenmegi we işjeň ornaşdyrmagy ugur edinýärler.

Döwletimiz hususylaşdyrmagy dowam etmek bilen, hususy ulgama uly goldaw berýär. Elektron senagatynyň ilkinji nusgasy — bilelikdäki «Aýdyň gijeler» hojalyk jemgyýetiniň bu ugurdaky tejribesi munuň aýdyň mysalydyr, çünki ol netijeli döwlet-hususy hyzmatdaşlygynyň ýokary derejedäki görnüşi bolup durýar.

Öndürilýän önümleriň aýratynlyklary we görnüşleri baradaky gürrüňi dowam edip, ministr hormatly Prezidentimizden önümçiligi täze ýola goýlan telewizora, kompýutere, ykjam telefonlara we beýleki enjamlara at dakyp bermegini haýyş etdi.

Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow elektron senagatynyň ösdürilmelidigine we enjamlaryň ýokary hil derejesiniň üpjün edilmelidigine ünsi çekip, bu işleriň ýurdumyzyň dünýä hojalyk gatnaşyklaryna goşulyşmagyny şertlendirmek bilen bir hatarda, halkymyzyň durmuş derejesiniň ýokarlanmagynda aýratyn ähmiýetini belledi.

Döwlet Baştutanymyz bu ýerde görkezilen 65 dýuýmly 4 smart telewizora “Älem”, ýurdumyzda öndürilýän monoblok görnüşli kompýutere bolsa “Şowly” diýlip at dakylsa, maksadalaýyk boljakdygyny belledi. Mundan başga-da, smart görnüşli telefony “Milli”, öýjükli telefonlaryň iki simkartly kiçi görnüşini bolsa «Körpe» diýip atlandyrmak teklip edildi. Şeýle hem milli Liderimiz häzirki döwürde işjeň ulanylýan «Internet ulgamyny paýlaýjy» enjamy — routeri «Uçgun», gündelik hojalygyň zerur enjamy bolan agyz suwuny sowadyjy we gyzdyryjy enjamy «Teşne», split görnüşli kondisioneri bolsa «Mylaýym» diýip atlandyrmagy maslahat berdi.

Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz ýurdumyzda elektron senagatyny ösdürmek hem-de uly isleg bildirilýän, daşary ýurtlaryň önümçiligi bilen mynasyp bäsleşmäge ukyply harytlary öndürmek boýunça başy başlanan işiň möhümdigini belledi.

Milli Liderimiz halkymyzyň gündelik durmuşda sarp edýän serişdeleriniň we ulanýan enjamlarynyň üpjünçiligine möhüm ähmiýet berilmelidigini belläp, şolaryň görnüşlerini artdyrmak we hilini yzygiderli gowulandyrmak meselelerine üns bermegi tabşyrdy. Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedow elektron senagatynyň önümçiligini ýokarlandyrmagyň hem-de bahalarynyň elýeterli bolmagyny üpjün etmegiň möhüm talapdygyny belläp, bu babatda anyk görkezmeleri berdi.

02.10.2020, 05:10

Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygy boýunça türkmen wekiliýeti ähmiýetli resminamalaryň birnäçesine gol çekmek dabarasyna gatnaşdy. Bu resminamalar Türkmenistanyň we Owganystanyň arasynda bilelikdäki düzümleýin taslamalary, hususan-da, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan (TOPH) gaz geçirijisiniň, Türkmenistan — Owganystan — Pakistan (TOP) elektroenergetiki we optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamynyň, demir ýollaryň gurluşygyny mundan beýläk hem durmuşa geçirmäge gönükdirilendir.

Dabara Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Gani, hökümet agzalary, Türkmenistanyň we Owganystanyň degişli ministrlikleriniň hem-de pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylary we wekilleri, şeýle hem taslamalaryň durmuşa geçirilmegine dahylly halkara kompaniýalaryň wekilleri gatnaşdylar.

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredow sanly wideoaragatnaşyk arkaly hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Owganystanyň Baştutanyna iberen salamyny ýetirip, dürli ugurlar boýunça iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygyň ýokary derejesini belledi. Ýurdumyzyň daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçysy tutuş Ýewraziýa yklymy üçin geosyýasy we geoykdysady taýdan möhüm bolan bilelikdäki taslamalaryň durmuşa geçirilmegine ýardam etmäge gönükdirilen bu resminamalara gol çekilmeginiň ähmiýetini nygtady.

Owgan tarapyndan çäräniň guralan ýerinde, Kabul şäheriniň “Salam-Han” Prezident köşgünde çykyş eden Owganystan Yslam Respublikasynyň Prezidenti Mohammad Aşraf Gani iki ýurduň we halklaryň dostlugyna, şeýle hem diňe Owganystanyň hemmetaraplaýyn dikeldilmegine däl-de, eýsem, sebitiň ykdysady integrasiýasyna täsir etmäge gönükdirilen iri göwrümli elektroenergetiki taslamalaryň kämilleşdirilmegine ygrarlydygy hem-de Owganystana yzygiderli goldaw berýändigi üçin Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowa hoşallyk sözlerini aýtdy.

Bellenilişi ýaly, şu günki waka Owganystanyň çäklerinde bilelikdäki taslamalaryň mundan beýläk hem işjeň durmuşa geçirilmegi ugrunda möhüm ädim boldy.

Gol çekilen resminamalaryň hatarynda «Türkmengaz» döwlet konserniniň, «TAPI Pipeline Limited» we «Afgan Gaz Enterprise» edarasynyň aralarynda Owganystan Yslam Respublikasynda tebigy gaz bazaryny emele getirmek we ösdürmek babatda Özara düşünişmek hakynda Ähtnama; «Türkmenaragatnaşyk» agentligi bilen Owganystan Yslam Respublikasynyň Aragatnaşyk we maglumat tehnologiýalary ministrliginiň arasynda Aragatnaşyk we maglumatlaşdyryş ulgamy boýunça hyzmatdaşlyk etmek barada Özara düşünişmek hakynda Ähtnama; «Türkmenaragatnaşyk» agentliginiň «Türkmentelekom» elektrik aragatnaşyk kompaniýasy bilen «Afgan Wireless» aragatnaşyk kompaniýasynyň arasynda Ymamnazar — Akina hem-de Serhetabat — Turgundy halkara optiki-süýümli aragatnaşyk ulgamyny gurmak we üstaşyr akymlary geçirmek hakyndaky Şertnama; Türkmenistan — Owganystan — Pakistan elektrik geçiriji taslamasy, Owganystanda elektrik energiýasyny satyn almak boýunça ylalaşygyň esasy şertleri baradaky Ylalaşyk bar.

Şeýlelikde, şu günki waka hoşniýetli goňşuçylyk we oňyn Bitaraplyk syýasatyny amala aşyrmak bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ählumumy parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmek boýunça halkara bileleşigiň tagallalaryna iş ýüzünde mynasyp goşandyny goşýandygyny ähli aýdyňlygy bilen tassyklady.

Goňşy döwletler, şol sanda Owganystan Yslam Respublikasy bilen dostlukly gatnaşyklary we netijeli hyzmatdaşlygy berkitmek milli Liderimiziň yzygiderli durmuşa geçirilýän döredijilikli strategiýasynyň esasy ugurlarynyň biridir.

Goňşy döwletiň wekilleri Owganystany durmuş-ykdysady taýdan dikeltmek hem-de ýurtdaky ýagdaýy parahatçylykly kadalaşdyrmak meselelerine goşýan uly goşandy üçin Türkmenistanyň Baştutanyna tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýangyç-energetika toplumynda, elektroenergetika hem-de ulag-aragatnaşyk ulgamlarynda başyny başlan, sebitde we dünýäde umumy maksatlara hyzmat etjek iri taslamalaryň möhümdigini bellediler.

30.09.2020, 11:09


Aragatnaşyk serişdeleri Ýer şarynda mesgen tutan pursatyndan bäri adam durmuşynyň aýrylmaz bölegine öwrüldi. Adamlar biri-birinden näçe uzak bolsa, taýpalaryň ýa-da obalaryň arasynda maglumatlary çalt geçirmegiň usulyny oýlap tapmaly bolýardylar. Esasanam olaryň ykbaly bu maglumata bagly bolup durýardy (duşmanlaryň ýakynlaşmasy ýa-da kömek çagyryşy).

Döwrebap telekommunikasiýalaryň ilkinji prototipleri gadymy döwürde, tüsse we ýangyn signal berilmegi bilen Afrikada we Aziýada maglumat ýaýratmak üçin ulanylandygy anyklanypdyr. B.e.öň IV asyrda Gadymy Gresiýanyň çäginde ilkinji gezek gidrawliki semaforlar ulanyldy. Olaryň ilkinji subutnamasy ýazyjy Eneýu Tektikusa we taryhçy Polibusa degişlidir. Şeýlelik bilen, ikinjisiniň ýazgylaryna görä, Birinji Punik söweşinde goňşy Sisiliýa we Karfageniň arasynda aragatnaşyk üçin semaforlar işjeň ulanylypdyr.

Semafor ulgamy aýratyn depelerde birmeňzeş gaplary öz içine alýardy. Öz gezeginde her bir gap suwdan doldurylýardy we dik taýak bilen enjamlaşdyrylýardy. Taýaklaryň boýnunda dürli nokatlarynda dürli kesgitlenen kodlar bilen ýazylypdyr. Habar ibermek iki operatordan utgaşdyrylan çäreleri talap edýärdi, ýagny ibermek we kabul etmek. Birinjisi yşyklandyrylan fakel bilen ikinjisine yşarat edýärdi. Aralarynda aragatnaşyk gurnalan soň, şol bir wagtyň özünde konteýnerleriň düýbünde dyky açylýardy. Wertikal duran taýak gerekli derejä ýetýänçä suw akdyrylýardy. Şonda iberiji operator fakelini düşürýärdi we kärdeşi konteýnerdäki deşigindäki dykyny dakýardy. Syzylýan suwuň mukdary habaryň manysyny kesgitlemäge kömek edýärdi.


Telegraf 

Taryhdaky ilkinji telegrafyň birneme üýtgeşik ady bardy - "Geliograf". Klod Şaf tarapyndan 1792-nji ýylda Gollandiýada oýlanyp tapyldy. Bu enjamyň işleýiş ýörelgesi ýel degirmenlerinden "kabul edildi" we gün şöhlesi, has dogrusy aýna ulgamynda şöhleleriň serpikmegi sebäpli maglumat iberildi.

Şäherleriň arasynda biri-biriniň gözüniň alnynda ýörite diňler guruldy, üstünde ullakan aýdyň ganatlar oturdyldy - telegraf operatory habary aldy we derrew ony ýaýratdy, ganatlaryny ryçaglar bilen herekete getirilýärdi. Klod Şaf ýörite simwoliki dil oýlap tapdy we minutda iki söze çenli tizlik bilen maglumat bermäge mümkinçilik berdi.

Elektrik toguny öwrenmekde adam gazanan üstünlikleri telegrafyň ösmegine-de täsir edipdir. Şeýlelik bilen, 1753-nji ýylda belli bir C.M.-nyň adynyň astynda awtorlyk edip, elektrik telegrafy baradaky ilkinji makala ylmy žurnalurnalyň sahypalarynda peýda boldy. C.M. "A" we "B" nokatlaryň arasynda izolýasiýa simlerini oturtmagy we olaryň üsti bilen elektrik zarýadlaryny ibermegi teklip etdi. Simleriň sany elipbiýdäki harplaryň sanyna laýyk gelmelidi.

Az salymdan C.M. lakamy bilen belli boldy, ol hem tanymal Şotlandiýaly alym Çarlz Morrison bolup çykdy. Morrisonyň özi pikirini tamamlap bilmese-de, işi beýleki oýlap tapyjylaryň işi üçin berk esas boldy.

1774-nji ýylda Ženewanyň fizigi Georg Lesaž ilkinji işleýän elektrostatik telegrafy gurdy. Prinsipi üýtgewsizdi, ýagny biri-birinden izolirlenen 24-25 sim, hersiniň öz elipbiý harpy bar. Simleriň ujy bolsa öz gezeginde elektrik maýatnik bilen birikdirilen. Şeýlelik bilen, elektrik zarýadyny geçirmek arkaly başga bir stansiýanyň degişli elektrik maýatnigini deňagramlylykdan çykmaga mejbur edýär. Elbetde, bu mümkinçilik köp wagt talap etdi (üç sagada çenli), ýöne ýeterlik derejede işleýärdi. Bu täze tehnologiýanyň ösmeginiň diňe wagt meselesidigini aňladýardy.

Soňky 30 ýylda statiki elektrik galwaniki tok bilen çalşyrylar. 1809-njy ýylda Mýunhen akademigi Zemmering togyň himiki täsirine esaslanýan ilkinji telegrafy oýlap tapdy.

23 ýyldan soň, 1832-nji ýylda rus alymy Pawel Lwowiç Şilling ilkinji elektromagnit telegrafyny oýlap tapdy. Tehnologiýasy diňe bir elipbiý harplaryny däl, eýsem sanlary hem geçirmäge mümkinçilik berdi. Şillige hatda Kronştad bilen Sankt-Peterburgyň arasynda telegraf liniýasyny döretmek teklip edipdi, ýöne 1837-nji ýylda aradan çykmagy bu taslamany tamamlamaga mümkinçilik bermedi we bu pikir togtady.

Telegrafyň mundan beýläk-de ösmegine iň uly täsir Amerikaly oýlap tapyjy Samuel Finli Briz Morze tarapyndan edilen bolsa gerek. 1836-njy ýylda telegraf enjamynyň täze nusgasyny, şeýle hem "Morze kody" diýlip atlandyrylýan ýörite kody - Morze kody dünýä ýüzüne hödürledi.

Telegraf taryhynda 1753-1839-njy ýyllar aralygynda takmynan 50 dürli ulgam döredildi, olaryň köpüsi diňe kagyz ýüzünde galdy.


Telefon

Telegrafdan tapawutlylykda telefon häzirki zaman adamyň durmuşynyň esasy bölekleriniň biridir. Onuň taryhy hem gyzykly maglumatlar bilen doludyr.Döwrebap telefonyň ilkinji prototipiniň 968-nji ýylda peýda bolandygy çak edilýär. Hytaýly oýlap tapyjy, turba arkaly ses signalyny geçirmäge ukyply bir görnüşi döretdi.

Hemmämize mälim bolan enjamyň görnüşi barada aýdylanda bolsa, ilkinji gezek 1861-nji ýylda nemes alymy Filip Raýs tarapyndan oýlanyp tapyldy. Onuň telefony eýýäm simleriň üstünden ses iberip bilýärdi. Şeýle-de bolsa, Amerikaly oýlap tapyjy Aleksandr Graham Bell telefony açan adam diýip hasaplanýar, sebäbi 1876-njy ýylyň 14-nji fewralynda öz oýlap tapyşyna patent edinen adam boldy. Graham Bell bilen bir günde Amerikaly başga bir oýlap tapyjy Eliş Greýiň patent arzasyny berendigini hem bellemelidiris. Emma muny kärdeşinden 2 sagat soň edenligi sebäpli, komissiýa Greýden ýüz öwürmäge mejbur boldy. Belliň telefonda ilkinji sözleri hem"Jenap Watson, bärik geliň, siz maňa bu ýerde gerek" boldy.

Iki ýyl geçensoň, 1878-nji ýylda Tomas Edison zynjyryň içine induksiýa tegegini girizmek arkaly telefon enjamyny gowulaşdyrdy we mikrofonda kömür tozyny uglerod sterźen bilen çalyşdy. Bu bolsa eşidilişi has güýçli we düşnükli etdi, abonentleriň arasyndaky aralygy ep-esli ýokarlandyrmaga mümkinçilik berdi (öň 500 metrden geçmeýärdi).

Ilki bilen telefon stansiýalary el bilen dolandyrylýardy, birikmeler telefon operatory tarapyndan edilýärdi. Emma 1879-njy ýylda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda iki inžener, Konnoli we Mak Taýt awtomatiki ýazdyryjyny oýlap tapdylar. Şondan soň adamlar diňe bir belgini aýlamak arkaly biri-birine geçip bilýärdiler.


Radio

Radionyň peýda bolmagynyň taryhy köpden bäri dürli rowaýatlar bilen örtülendir we köp ýurtlar bir asyrdan gowrak esasy maglumat çeşmeleriniň biri bolan zady döretmekde öz zehininiň we eliniň bardygyny barada aýdýadylar.

Şeýle-de bolsa, Ser Oliwer Jozef Lodžyň 1898-nji ýylda simsiz geçirijilerde ýa-da kabul edijilerde käbir elementleri ulanmak üçin patent alandygy dokumentleşdirildi. Bu ugurda has köp gözleg geçirmek islemän taşlanypdy. Popow hem bolsa Lodždan estafetany aldy we ilkinji bolup belli bir maglumatlary äkidip biljek radio signalyny geçirmek ukybyny görkezdi. Şonuň üçin ilkinji radionyň oýlap tapyjy adyny götermek mertebesi rus fizigine berildi.

XX asyryň başynda dünýäniň başga bir ýerinde Kanadaly Režinald Fessenden ilkinji radio ýaýlymyny geçirdi, şol döwürde Injilden birnäçe setir okady we kompozisiýany hut özi ýerine ýetirdi.

1918-nji ýylda Amerikaly alym Edwin Armstrong dünýäni radioýygylyk diapazonynda radio kabul edijileriň duýgurlygyny ýokarlandyrmaga kömek edýän superheterodin bilen tanyşdyrdy. 15 ýyl soň, 1933-nji ýylda, şol Armstrong howa radiosyna patent bermek üçin ýygylyk modulýasiýasyny ulanýan FM radiosyny patentledi.


Telewideniýe.

Telewideniýäniň taryhy radionyň taryhy bilen takmynan bir döwre degişlidir - adamlar bütin dünýä bilen bir zat hakda gürleşmegiň mümkinçiligine düşünen badyna, ony hem görkezmek islediler.

Telewideniýe pudagyndaky ilkinji ösüşler XIX asyryň ikinji ýarymyna degişlidir. Şeýle-de bolsa, bu ugurda iň uly üstünlik 1907-nji ýylda katod şöhlelerini oýlap tapan Sankt-Peterburgly alym Boris Rozing tarapyndan amala aşyryldy. Öz oýlap tapyşy üçin patent arzasyny berdi we 3 ýyldan soň elektrik şekilini geçirmek boýunça ilkinji synag geçirdi. Şeýle-de bolsa, ol diňe statiki suraty ibermegi başardy.

Soňky 13 ýylyň dowamynda ähli ýurtlardan gelen hünärmenler ilkinji telewizion ýaryşynda öňe saýlanmaga synanyşdylar. Netijede, 1923-nji ýylda Amerikanyň Radio korporasiýasynyň işgäri Wladimir Zworykin ýaýlym berýän telewizion turbany döretdi, şonuň netijesinde telewizion kabul edijileriň köpçülikleýin önümçiligi başlandy.

1928-nji ýylyň 26-njy iýuly häzirki zaman telewideniýesiniň doglan güni hasaplanýar. Hakykatdanam, şol wagt oýlap tapyjylar Grabowskiý we Belýanskiý ilkinji hereketli şekili geçirip bildiler. Elbetde, alnan surat gödek we düşnüksiz boldy, ýöne bu tejribe telewideniýäniň taryhynda iň möhüm açyş bolup, indiki üstünlikleriň başlangyjy bolup hyzmat edýär.


Internet

Siziň çak edişiňiz ýaly, iň meşhur aragatnaşyk serişdeleriniň biri bolan internetiň taryhy gysga boldy. 1957-nji ýylda SSSR ilkinji emeli hemrany uçuranda, Günbatar şeýle ädimiň özlerine çynlakaý howp salýandygy diýip düşündi. Şeýlelikde, iň soňky gorag ulgamlarynyň ösüş depginini çaltlaşdyrmaly diýip hasapladylar. Hut şu maksat bilen şol ýyl goranmak üçin ösen gözleg taslamalary gullugy (ARPA) döredildi. Olara telefon liniýalary arkaly kompýuterleri birleşdirmek meselesi düşdi.

Şeýlelik bilen, 1969-njy ýylda ilkinji gezek ABŞ-nyň dürli künjeklerinde 4 kompýuter baglanyşdyrýan ulgam işe girizildi. Bir ýyldan soň “ARPAnet” atly täze maglumat tory eýýäm işe başlady. Tor ösdi, indi ony gizlin saklamak mümkin däldi we 1973-nji ýylda halkara boldy.On ýyldan soň adamlara telefon liniýasy arkaly birigip bilýän täze TCP / IP protokoly hödürlendi.Indi tor "ýagtylyk tizliginde" ösýärdi. Harbylar ondan aýryldy we 90-njy ýyllarda diňe bir tekst maglumatlary däl, eýsem multimediýa ýa-da grafiki maglumatlary hem ýaýratmak mümkin boldy.




20.09.2020, 00:09